Marens Engelhard over de ‘Javaanse psyche’

Onze buurtgenoot Marens Engelhard presenteert zijn boek De ‘Javaanse psyche’:  over koloniale psychiatrie in Nederlands-Indië in de jaren 1900 – 1940.
‘Onze’ Mieke van Dooren gaat Marens interviewen.

Marens Engelhard is op zoek gegaan in de dagboeken, brieven en artikelen van zijn grootvader C.F. Engelhard, die van 1916 tot 1925 psychiater was op Java. Hij schetst een beeld van de koloniale psychiatrie als een tegenstrijdig mengsel van sociaal-medische goede bedoelingen, racistische vooringenomenheid en zorg voor orde en rust in de kolonie.

Er waren vier grote krankzinnigengestichten in Nederlands-Indië. Rond 1920 kwam een aantal Nederlandse psychiaters met theorieën over de zogenoemde ‘Javaanse psyche’. Ze stelden dat Javanen ‘kinderlijk en impulsief’ waren, en waarschuwden daarom tegen een snelle onafhankelijkheid van de kolonie.

De opvattingen van deze psychiaters, met het gezag van hun expertise gebracht, vielen in goede aarde bij conservatieve politici en genootschappen. Indonesische artsen en psychiaters protesteerden fel en welsprekend tegen deze slecht onderbouwde en racistische opvattingen. Deze controverse verdient het voor het voetlicht gehaald te worden.

Koloniale psychiaters zochten voortdurend naar psychische en neurologische verschillen tussen Oosterlingen en Westerlingen. Daardoor werd hun werk sterk beïnvloed door het oriëntalistische perspectief van die periode. Psychiatrie in Nederlands-Indië vormt een relatief onderbelicht puzzelstuk in onze koloniale geschiedenis.

Over de auteur:
Marens Engelhard studeerde Moderne Aziatische geschiedenis en was onder meer directeur van het Nationaal Archief in Den Haag en het Stadsarchief Amsterdam. In 2024 heeft hij voor dit boek onderzoek gedaan op Oost-Java en in Atjeh.

Woensdag 24 september – Aanvang 19:00 uur
Toegang vrij, fijn als u zich aanmeldt.

Na afloop drankjes, hapjes.